Ενεργειακή αντιπαράθεση Ελλάδας-Τουρκίας: Η κρίση στη Μεσόγειο φουντώνει

Με μια εντυπωσιακή τελετή και έντονη κυβερνητική δημοσιογραφική κάλυψη, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τη δικτυακή συνεργασία της με το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Αυτή η στρατηγική δεν είναι πρόσφατη, αλλά αποτέλεσμα μιας μακράς διπλωματικής προσπάθειας, που έχει ως στόχο την αναγνώριση της Ελλάδας ως καταλυτικού παράγοντα στη διασφάλιση της σταθερότητας και της οικονομικής ανάπτυξης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ωστόσο, αυτό εξαρτάται από το αν θα διατηρηθούν οι ευαίσθητες ισορροπίες στην περιοχή, γεγονός που κανείς δεν μπορεί να βεβαιώσει.

Η εντατικοποίηση της συνεργασίας μεταξύ Αθήνας, Ιερουσαλήμ και Καΐρου την τελευταία δεκαετία στηρίζεται στην προγενέστερη προσέγγιση Λευκωσίας – Ιερουσαλήμ και αργότερα στο δίκτυο με το Καΐρο.

Κεντρικό στοιχείο αυτής της συνεργασίας είναι ο ενεργειακός πλούτος, ο οποίος αναζητά διέξοδο προς την Ευρώπη. Αυτή η διέξοδος περνά κυρίως μέσα από την Κύπρο, καθώς οι συμφωνίες οριοθέτησης των ΑΟΖ τελούνται και δεν υπάρχουν γεωπολιτικές συγκρούσεις με την Τουρκία.

Από την Κύπρο, η ενέργεια μαίνεται προς την Ελλάδα, καθιστώντας την ενεργειακή πύλη προς την Ε.Ε. Οι ελληνικές κυβερνήσεις, περιλαμβανομένης της τρέχουσας, έχουν αποδεχτεί με ενθουσιασμό αυτό το ρόλο αλλά δεν αξιολόγησαν ούτε προετοίμασαν κατάλληλα τα εμπόδια που ενδέχεται να προκύψουν, κυρίως από την Τουρκία.

Η ελλαδική πολιτική διακηρύσσει την πρόθεση οριοθέτησης της ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου, όμως οι εξελίξεις δείχνουν ότι αυτή η προϋπόθεση είναι κατά την άποψη πολλών παραπλανητική για την Κύπρο και ψευδής για τις δύο χώρες. Αναγνωρίζεται ότι δεν υφίσταται ξεκάθαρα καθορισμένη ΑΟΖ στα δυτικά της Κύπρου, αφού απαιτείται οριοθέτηση με την Τουρκία.

Αθήνα και Λευκωσία δεν έχουν προχωρήσει στην κατάρτιση ενός «ελληνοκυπριακού Μνημονίου για την ΑΟΖ» και στη σχετική υποβολή στον ΟΗΕ, όπως έκανε η Τουρκία το 2019, χωρίς να λάβει καμία ουσιαστική αντίδραση.

Ακόμα και όταν ο Ερντογάν ανέφερε ότι η επίλυση του Κυπριακού σχετίζεται με την ενεργειακή ισότητα των δύο κρατών στην Κύπρο, η ελληνική πλευρά παρέμεινε ανενεργή, αγνοώντας την σοβαρότητα του ζητήματος.

Η τουρκολιβυκή ΑΟΖ, που αναγνωρίστηκε επισήμως το 2019, έχει προσθέσει επιπλέον προκλήσεις στην οριοθέτηση της ελληνικής ΑΟΖ στην περιοχή μεταξύ των 26ου και 28ου Μεσημβρινού, όπου σχεδιάζεται η μεταφορά ενέργειας από την Κύπρο και το Ισραήλ προς την Ελλάδα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει ολοκληρώσει μερικώς την ελληνοαιγυπτιακή ΑΟΖ, προχωρώντας σε οριοθέτηση μόνο με τη «μέση γραμμή», αλλά χωρίς να προτείνει συντεταγμένες ή να τις καταθέσει επίσημα στον ΟΗΕ, δημιουργώντας κενά για την Τουρκία.

Αυτή τη στιγμή, τα προγραμματισμένα σχέδια για τη μεταφορά του ενεργειακού πλούτου της Ανατολικής Μεσογείου προς την Ε.Ε. συναντούν δυσκολίες εξαιτίας των απαιτήσεων της Τουρκίας και των καθυστερήσεων της ελληνικής κυβέρνησης στην κρίσιμη περιοχή του 28ου Μεσημβρινού.

Το ζήτημα αυτό έχει επιδεινωθεί λόγω της αδράνειας που χαρακτηρίζει τις περσινές πολιτικές και των χειρισμών της κυβέρνησης Μητσοτάκη.