Γιατί η Βουλγαρία είναι Ευρώπη, αλλά όχι Δύση

Οι λόγοι είναι βαθιά ιστορικοί, πολιτισμικοί και θεσμικοί. Η χώρα βρέθηκε επί πέντε αιώνες υπό οθωμανική κυριαρχία, αποκομμένη από την Αναγέννηση, τον Διαφωτισμό και τη Βιομηχανική Επανάσταση. Η ορθόδοξη χριστιανική παράδοση ενίσχυσε μια πιο συλλογική, λιγότερο ατομικιστική νοοτροπία.

Ακολούθησε η κομμουνιστική περίοδος, όπου η Βουλγαρία ήταν από τους πιο πιστούς δορυφόρους της Σοβιετικής Ένωσης. Η μετάβαση στη δημοκρατία μετά το 1989 υπήρξε αργή και επώδυνη: ολιγαρχία, υψηλή διαφθορά και αδύναμα θεσμικά αντίβαρα διατήρησαν μια «υβριδική» πολιτική κουλτούρα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εκλογική «Κεντροαριστερά» της Βουλγαρίας διαφέρει ριζικά από τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Δυτικής Ευρώπης. Ενώ η γαλλική, γερμανική ή σκανδιναβική Κεντροαριστερά εστιάζει σε προοδευτικές κοινωνικές αξίες, πολυπολιτισμικότητα, περιβαλλοντισμό και ισχυρό κράτος πρόνοιας με έμφαση στα δικαιώματα των μειονοτήτων, η βουλγαρική κινείται σε πιο συντηρητικό έδαφος.

Υποστηρίζει οικονομικό πατερναλισμό και προστασία της «εθνικής κυριαρχίας», ενώ έχει ταχθεί κατά του γάμου ομοφυλοφίλων και έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Ακόμα και το νικηφόρο στις εκλογές κόμμα, η Προοδευτική Βουλγαρία, είναι πολύ πιο κοντά σε μετα-κομμουνιστικά μοντέλα της Ανατολικής Ευρώπης παρά στη δυτική σοσιαλδημοκρατία.

Στα κοινωνικά είναι συντηρητικό, στην εξωτερική πολιτική έχει φιλορωσικό προφίλ, στην οικονομία βασίζεται στον αριστερό πατερναλισμό (υψηλές συντάξεις, κρατική προστασία) και την αντι-ολιγαρχία, όχι σε πράσινη μετάβαση ή προοδευτική φορολογία. Η διαφορά δεν είναι τυχαία.

Στη Βουλγαρία το πολιτικό φάσμα διαμορφώθηκε από την αντίθεση προς (ή υπέρ) το κομμουνιστικό παρελθόν. Η «Αριστερά» ταυτίστηκε με την προ 1989 τάξη, η «Δεξιά» με την αντικομμουνιστική, φιλοδυτική μετάβαση.

Έτσι, ακόμα και σήμερα, οι προτεραιότητες της βουλγαρικής «Κεντροαριστεράς» παραμένουν πιο εθνικιστικές, λιγότερο «woke» και περισσότερο προσανατολισμένες στην οικονομική επιβίωση παρά στις μετα-υλικές αξίες της Δυτικής Ευρώπης.

Η Βουλγαρία είναι στην Ευρώπη, αλλά όχι ακόμα κομμάτι της Δύσης. Γι’ αυτό, όταν την αναλύουν Δυτικοί αναλυτές, θα πρέπει να βγάζουν τα «δυτικά γυαλιά».